Dhibee tiruu: mallattoo eeggachuu malee qorannoo godhaa
Liver Disease
Viidiyoo · Dr. Abdo Ahmed
Barreeffama: Hikimna · 2026-10-23
Maal jechuudha?
Tiruun garaa gubbaa mirgaa keessa jira. Nyaata irraa anniisaa qopheessuu, qorichaa fi wantoota miidhaa qaban jijjiiruu, pirootiinii barbaachisaa oomishuu fi dhiigni akka ititu gargaaruu keessaa hojii hedduu qaba. Vaayirasoota hepatitis, alkoolii fi cooma tiruu keessatti kuufamuun sababoota miidhaa tiruu keessaa ti.
Dhibeen tiruu yeroo jalqabu mallattoo dhabuu danda’a. Ija keelloo, fincaan dukkanaa’uu, fedhii nyaataa dhabuu, dadhabbii, hooqsisuu fi garaa iita’uun yeroo tokko tokko miidhaan erga guddatee booda mul’atu. Mallattoon kun dhibee tokko qofa hin mirkaneessu. Qorannoon dhiigaa fi madaalliin ogeessaa sababaa fi sadarkaa miidhaa adda baasuuf barbaachisu.
Mallattoolee balaa
- Dhiiga haqqisuu, sagaraa gurraacha akka reenjii, burjaaja’uu ykn dammaquu dadhabuu irratti gargaarsa hatattamaa barbaadaa.
- Iji keelloo ta’uu, garaan saffisaan iita’uu, ho’a qaamaa fi dhukkubbii garaa cimaa irratti ariitiin yaala argadhaa.
Mana keessatti maal gochuu dandeenya?
- Alkoolii irraa fagaadhaa; qoricha, baala fi dabalata nyaataa fudhattan ogeessaaf himaa.
- Pirootiinii ofumaan hin dhorkinaa. Nyaata madaalawaa fi gorsa ogeessa nyaataa hordofaa.
- Qoricha ajajame akka ajajaatti fudhadhaa; “tiruu qulqulleessa” jedhu ofumaan hin fayyadaminaa.
Yoom ogeessa fayyaa bira deemuu qabna?
Hepatitis qabaattan, alkoolii baay’ee dhugdan, sukkaara ykn cooma tiruu yoo qabaattan mallattoo osoo hin eeggatin madaallii argadhaa. Bu’aa enzyme tiruu tokko qofaan haala tiruu guutuu murteessuun hin danda’amu. Ogeessi qorannoo vaayirasii, ultrasound ykn madaa tiruu madaalu filachuu danda’a.
Gaaffilee ogeessa fayyaaf
- Sababni miidhaa tiruu koo maali?
- Madaa tiruu qaba; hordoffiin akkamii barbaachisa?
Gaaffilee fi deebii
Gaaffii jalqabaa gaafadhaa.
Mata dureewwan walqabatan
Hepatitis B fi C: daddarbuu, qorannoo fi ittisa Kun barnootaaf qofa; gorsa yaalaa dhuunfaa hin bakka bu’u. Balaa hatattamaa irratti tajaajila naannoo keessanii waamaa; Ameerikaatti 911.
Barreeffamoota hunda · Waa’ee keenya · Nu quunnamaa