Hepatitis B fi C: daddarbuu, qorannoo fi ittisa
Hepatitis B and C: Transmission, Testing and Prevention
Viidiyoo · Dr. Abdo Ahmed
Barreeffama: Hikimna · 2026-10-23
Maal jechuudha?
Hepatitis B fi C vaayirasoota tiruu miidhan dha. Waggootaaf mallattoo tokko malee turuu danda’u. Hepatitis B karaa dhiigaa, walqunnamtii saalaa fi yeroo dhalootaa haadha irraa daa’imatti darba. Hepatitis C irra caalaa karaa dhiigaa darba. Vaayirasii qabaachuun amala namaa ykn amanamummaa hiriyyaa gaa’elaa irratti ragaa miti; namni tokko daa’imummaatti qabamee yeroo dheeraa booda beekuu danda’a.
Hepatitis B waliin jiraachuun, wal harkaan nagaa gaafachuun, hammachuun, nyaataa fi dhugaatii waliin qoodachuun vaayirasicha hin dabarsu. Nama qabame addaan baasuun hin barbaachisu. Hepatitis B’f talaalliin jira; hepatitis C’f hin jiru. C yaalaan fayyuu danda’a; B keessatti qorichi vaayirasicha to’atee miidhaa tiruu hir’isuu danda’a.
Mallattoolee balaa
- Dhiiga haqqisuu, sagaraa gurraacha akka reenjii ykn burjaaja’uu irratti gargaarsa hatattamaa barbaadaa.
- Ija keelloo, garaa iita’uu haaraa ykn dadhabbii cimaa irratti dafaa ogeessa quunnamaa.
Mana keessatti maal gochuu dandeenya?
- Hiriyyaan gaa’elaa fi maatiin hepatitis B waliin jiraatan qorannoo fi talaallii irratti ogeessa gaaf haa jedhan.
- Haaduu, buruushii ilkaanii fi lilmoo hin qooddatinaa. Dhiiga tuquuf guwaantii fayyadamaa; madaa haguugaa.
- Hanga eegumsi hiriyyaa saalaa mirkanaa’utti kondomii fayyadamaa. Alkoolii irraa fagaadhaa.
Yoom ogeessa fayyaa bira deemuu qabna?
Qorannoon vaayirasii jiraachuu, duraan saaxilamuu fi eegumsa talaallii adda baasu gargaaru jira. Dubartiin ulfaa hepatitis B’f qorannoo godhachuu qabdi; yoo poozatiivii ta’e haadhaa fi daa’imaaf karoora ittisaa dura qopheessaa. Talaalliin daa’imaa dhaloota booda dafanii kennamuu qaba; kun gorsa ogeessaa barbaada.
Gaaffilee ogeessa fayyaaf
- Ani vaayirasii qaba moo talaalliin eegameera?
- Hiriyyaa koo fi daa’ima koo eeguuf maal gochuu qaba?
Gaaffilee fi deebii
Gaaffii jalqabaa gaafadhaa.
Mata dureewwan walqabatan
Dhibee tiruu: mallattoo eeggachuu malee qorannoo godhaa Kun barnootaaf qofa; gorsa yaalaa dhuunfaa hin bakka bu’u. Balaa hatattamaa irratti tajaajila naannoo keessanii waamaa; Ameerikaatti 911.
Barreeffamoota hunda · Waa’ee keenya · Nu quunnamaa