Walqunnamtii saalaa booda: tarkaanfiiwwan salphaa infeekshinii ujummoo fincaanii fi dhiitaa qaama saalaa ittisan
After sex: simple steps that lower the risk of urine infections and genital irritation
Viidiyoo · Dr. Abera Olani
Barreeffama: Hikimna · 2026-10-30
Maal jechuudha?
Yeroo walqunnamtii saalaa baakteeriyaan naannoo qaama saalaa jiru gara ujummoo fincaanii (urethra) seenuu danda’a. Kun infeekshinii ujummoo fincaanii (urinary tract infection, UTI) fiduu danda’a. Dubartoonni ujummoon fincaanii isaanii gabaabaa waan ta’eef caalaatti saaxilamu.
Gaaffiin baay’ee gaafatamu: "Walqunnamtii saalaa booda maal gochuu qabna, maal immoo gochuu hin qabnu?" Deebiin isaa tarkaanfiiwwan salphaa fi qulqullina sirrii dha. Tarkaanfiiwwan kun carraa infeekshinii ni hir’isu malee guutummaatti hin ittisan.
Infeekshiniiwwan saalqunnamtiin daddarban (STI) tarkaanfiiwwan kanaan hin ittifaman. Isaaniif kondomii (condom) fayyadamuu fi qoratamuu barbaachisa.
Mallattoolee balaa
Kanneen armaan gadii keessaa tokko yoo jiraate, guyyuma sana ogeessa fayyaa ilaalchisaa:
- Ho’a qaamaa, qorraa ykn hollachuu waliin fincaan gubuu.
- Dhukkubbii dugdaa ykn cinaachaa jala (naannoo kalee).
- Garaa garagaluu ykn hooqisuu.
- Fincaan keessatti dhiiga arguu.
- Dhangala’aa qaama saalaa irraa ba’u kan haaraa, kan foolii hamaa qabu ykn madaa qaama saalaa irratti mul’atu.
- Dubartii ulfaa irratti mallattoo infeekshinii fincaanii kamiyyuu.
Mana keessatti maal gochuu dandeenya?
- Walqunnamtii saalaa booda hanga danda’ametti dafaa fincaa’aa. Fincaan baakteeriyaa ujummoo fincaanii keessa seene gadi baasuuf gargaara.
- Bishaan gahaa dhugaa, akka guyyaa guutuu fincaan halluu qulqulluu fincaa’attaniif.
- Walqunnamtii saalaa booda harka saamunaa fi bishaaniin dhiqadhaa.
- Naannoo qaama saalaa alaan bishaaniin suuta dhiqadhaa. Dhiironni dhagna hin qabne gogaa fiixee qaama saalaa suuta duubatti harkisanii bishaan ho’aan dhiqachuu fi gogsuu qabu.
- Dubartoonni keessa qaama saalaa (vagina) dhiqachuu (douching) hin yaalinaa. Qaamni saalaa dubartii uumamaan of qulqulleessa; keessa dhiqachuun madaallii baakteeriyaa faayidaa qabanii jeeqee infeekshinii fida.
- Saamunaa foolii qabu, shittoo, diodoraantii ykn wantoota foolii gaarii uuman naannoo qaama saalaatti hin dibatinaa.
- Uffata keessaa jirbii (cotton) irraa hojjetame kan qilleensa dabarsu uffadhaa; kan qaama cimsee qabu hin uffatinaa. Fangasiin (fungus) bakka jiidhaa fi ho’aa jaallata.
- Dubartoonni mana fincaanii booda fuulduraa gara duubaatti haqachuu qabu.
Yoom ogeessa fayyaa bira deemuu qabna?
- Fincaan yeroo fincaa’an yoo gube, dafee dafee fincaa’uu yoo barbaaddan ykn fincaan yoo duumessaa’e.
- Infeekshiniin fincaanii yoo irra deddeebi’ee isin qabe.
- Dhangala’aa qaama saalaa haaraa, dhukkubbii ykn madaa yoo argitan.
- Kondomii malee walqunnamtii saalaa yoo raawwattan, mallattoo malee illee qorannoo infeekshinii saalaaf.
- Qoricha (antibiotics) ofumaan bitachuun hin fudhatinaa; qorannoo booda ogeessi fayyaa isinii haa kennu.
Gaaffilee ogeessa fayyaaf
- Infeekshiniin fincaanii koo maaliif irra deddeebi’a? Qorannoo dabalataa barbaadaa?
- Mallattoon koo infeekshinii fincaanii moo infeekshinii saalqunnamtiin daddarbu?
- Hiriyaan koo qoratamuu ykn yaalamuu qabaa?
- Infeekshinii gara fuulduraatti ittisuuf maal gochuu danda’a?
Maddoota
- https://www.nhs.uk/conditions/urinary-tract-infections-utis/
- https://www.nhs.uk/conditions/bacterial-vaginosis/
- https://www.nhs.uk/conditions/balanitis/
- https://www.nhs.uk/conditions/thrush-in-men-and-women/
Gaaffilee fi deebii
Gaaffii jalqabaa gaafadhaa.
Mata dureewwan walqabatan
የሽንት መስመር ኢንፌክሽን
ብልትን ወደ ውስጥ በቅርንፉድ፣ በኮካ ኮላ ወይም በሳሙና ማጠብ የሚያመጣው ጉዳት
Dhangala’aa qaama saalaa dhiiraa irraa ba’u: sababa isaa fi maaliif lamaan keessanuu yaalamuu qabdan
በግብረ ሥጋ ግንኙነት የሚተላለፉ በሽታዎች Kun barnootaaf qofa; gorsa yaalaa dhuunfaa hin bakka bu’u. Balaa hatattamaa irratti tajaajila naannoo keessanii waamaa; Ameerikaatti 911.
Barreeffamoota hunda · Waa’ee keenya · Nu quunnamaa