Dhiibbaa dhiigaa olka’aa
High Blood Pressure (Hypertension)
Barreeffama: Hikimna · 2026-10-23
Maal jechuudha?
Dhiibbaa dhiigaa jechuun humna dhiigni yeroo onneen isa dhiibu dallaa ujummoo dhiigaa irratti uumu dha. Lakkoofsi inni gubbaa yeroo onneen rukutu, inni jalaa immoo yeroo onneen boqotu agarsiisa. Dhiibbaan kun yeroo dheeraaf olka’ee yoo ture onnee, sammuu, kalee fi ija miidhuu danda’a. Namni baay’een mallattoo hin qabu; mataan hanga dhukkubutti eeguun sirrii miti.
Akka WHOtti, guyyoota adda addaa lama irratti lakkoofsi gubbaa 140 ykn isaa ol, yookaan inni jalaa 90 ykn isaa ol ta’uun dhiibbaa dhiigaa olka’aa agarsiisa. Qajeelfamni Ameerikaa 130/80 irraa eegalee sadarkaa olka’aa jedha. Safartuun tokko qofti qoricha jalqabuuf gahaa miti; irra deebi’anii safaruu fi haala fayyaa namaa ilaaluun barbaachisa.
Mallattoolee balaa
- Dhiibbaan gubbaa 180 ykn isaa ol, yookaan jalaa 120 ykn isaa ol ta’ee, dhukkubbii qomaa, hafuura kutachuu, mataa dhukkubbii cimaa ykn arguu dadhabuu yoo qabaattan battalumatti gargaarsa barbaadaa.
- Fuulli jallachuu, harki gama tokkoo laafuu ykn dubbachuun rakkachuu yoo jalqabe lakkoofsa safartuu eeggachuu malee gargaarsa hatattamaa waamaa.
Mana keessatti maal gochuu dandeenya?
- Safaruu dura daqiiqaa 30 buna, sigaaraa fi sochii cimaa irraa fagaadhaa. Daqiiqaa shan taa’uun boqodhaa; dugda deeggaradhaa, miila lafa kaa’aa, harka sadarkaa onneetti qabadhaa.
- Bu’aa safartuu barreessaa; qoricha ajajame mallattoo dhabuu keessaniif hin dhaabinaa.
- Soogidda hir’isaa, socho’aa, sigaaraa dhiisaa; ulfaatina fi fayyadama alkoolii irratti ogeessa waliin mari’adhaa.
Yoom ogeessa fayyaa bira deemuu qabna?
Dhiibbaan yeroo baay’ee olka’aa yoo ta’e ogeessa fayyaa bira deemaa. Yoo 180/120 ykn isaa ol ta’ee mallattoon hin jirre daqiiqaa tokko booda irra deebi’aa; ammas olka’aa yoo ta’e ogeessa battalumatti quunnamaa. Ulfaa taatanii dhiibbaan yoo olka’e ariitiin madaallii argadhaa. Galmi safartuu fi qorichi keessan haala fayyaa keessan irratti hundaa’a.
Gaaffilee ogeessa fayyaaf
- Galmi dhiibbaa dhiigaa koo meeqa?
- Mana keessatti yoom, akkamitti safaruu qaba?
Gaaffilee fi deebii
Gaaffii jalqabaa gaafadhaa.
Mata dureewwan walqabatan
Dhibee kalee yeroo dheeraa fi qorannoo dursee godhamu Kun barnootaaf qofa; gorsa yaalaa dhuunfaa hin bakka bu’u. Balaa hatattamaa irratti tajaajila naannoo keessanii waamaa; Ameerikaatti 911.
Barreeffamoota hunda · Waa’ee keenya · Nu quunnamaa