Dhibee kalee yeroo dheeraa fi qorannoo dursee godhamu
Chronic Kidney Disease, Risk Factors and Early Testing
Viidiyoo · Dr. Abdo Ahmed
Barreeffama: Hikimna · 2026-10-23
Maal jechuudha?
Kaleen xurii fi bishaan dabalataa dhiiga keessaa baasa; dhiibbaa dhiigaa fi madaallii albuudotaa to’achuufis gargaara. Dhibeen kalee yeroo dheeraa (CKD) yeroo hojii ykn ijaarsi kalee ji’oota sadii ol miidhamee turu dha. Jalqabarratti mallattoo dhabuu danda’a. Kanaaf dhukkubbiin hanga dhufutti eeguun miidhaa dhoksuu danda’a.
Dhukkubbiin cinaachaa ykn dugdaa hundi kalee irraa miti; maashaa, lafee fi qaamota biroo irraa dhufuu danda’a. Akkasumas kaleen miidhamee dhukkubbii dhabuu danda’a. Dhibee sukkaaraa, dhiibbaa dhiigaa, dhibee onnee ykn seenaa maatii keessatti kaleen hojii dhaabuu yoo jiraate qorannoon barbaachisa. Qorannoon dhiigaa creatinine/eGFR fi fincaan keessaa albumin hojii kalee madaaluuf fayyadu.
Mallattoolee balaa
- Hafuura baafachuu rakkachuu, qoma dhukkubbii, burjaaja’uu ykn fincaan baay’ee hir’achuu waliin iita’uu irratti gargaarsa hatattamaa barbaadaa.
- Ho’a qaamaa, dhukkubbii cinaachaa cimaa fi haqqisuu waliin yoo jiraate ariitiin madaallii argadhaa.
Mana keessatti maal gochuu dandeenya?
- Dhiibbaa dhiigaa fi sukkaara akka ajaja ogeessaatti to’adhaa. Soogidda hir’isaa; sigaaraa irraa fagaadhaa.
- Qorichoota dhukkubbii kan akka ibuprofen ykn diclofenac yeroo baay’ee ofumaan hin fudhatinaa.
- Bishaan baay’ee dhuguun kalee hunda fayyisa jechuun sirrii miti; hamma dhugaatii keessanii ogeessa gaafadhaa.
Yoom ogeessa fayyaa bira deemuu qabna?
Balaa kalee yoo qabaattan mallattoo osoo hin eeggatin qorannoo gaafadhaa. Bu’aan tokko adda ta’uun qofti CKD hin mirkaneessu; yeroo fi qorannoo irra deebi’anii godhamu ilaaluun barbaachisa. Hordoffiin fi qorichi haala keessan irratti hundaa’a.
Gaaffilee ogeessa fayyaaf
- eGFR fi albumin fincaan koo meeqa?
- Qorichoota koo keessaa kalee miidhuu danda’an jiruu?
Gaaffilee fi deebii
Gaaffii jalqabaa gaafadhaa.
Mata dureewwan walqabatan
Dhiibbaa dhiigaa olka’aa Kun barnootaaf qofa; gorsa yaalaa dhuunfaa hin bakka bu’u. Balaa hatattamaa irratti tajaajila naannoo keessanii waamaa; Ameerikaatti 911.
Barreeffamoota hunda · Waa’ee keenya · Nu quunnamaa