የሐሞት ከረጢት
Gallbladder
በሐኪም (MD) የተጻፈ · Written by an MD · 2026-09-20
ምንድን ነው?
የሐሞት ከረጢት (gallbladder) ከጉበት በታች የምትገኝ፣ ትንሽ የፒር ፍሬ ቅርጽ ያላት ከረጢት ናት። ጉበት ሐሞት (bile) የሚባል ፈሳሽ ይሠራል። ከረጢቷ ሐሞቱን ታከማቻለች፤ ስብ (fat) ያለው ምግብ ሲደርስ ወደ ትንሹ አንጀት ትለቀዋለች።
በሐሞቱ ውስጥ ኮሌስትሮል (cholesterol) ወይም ሌሎች ንጥረ ነገሮች ሲበዙ፣ የሐሞት ጠጠር (gallstones) ሊፈጠር ይችላል። ጠጠሩ እንደ አሸዋ ቅንጣት ትንሽ፣ ወይም እንደ እብነ በረድ ኳስ ትልቅ ሊሆን ይችላል። ቧንቧውን ካልዘጋ ግን ሰውየው ምንም ምልክት ላይሰማው ይችላል።
ጠጠሩ የከረጢቷን መውጫ ቧንቧ ሲዘጋ፣ ከረጢቷ ሐሞትን ለማስወጣት ትጨመቃለች፤ ከባድ ቁርጠትም ይጀምራል። መውጫው ለረጅም ጊዜ ከተዘጋ የከረጢቷ ብግነት (cholecystitis) ሊፈጠር ይችላል። ጠጠሩ ወደ ታች ወርዶ የቆሽትን መውጫ ከዘጋ ደግሞ የቆሽት ብግነት (pancreatitis) ሊያመጣ ይችላል።
አደገኛ ምልክቶች
ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦
- ሕመሙ ለሰዓታት ከቆየ።
- ትኩሳት ወይም ብርድ ብርድ።
- ተደጋጋሚ ማስመለስ።
- ዓይንና ቆዳ ቢጫ መሆን (jaundice)።
እነዚህ የከረጢት ብግነት፣ የቧንቧ መዘጋት ወይም የቆሽት ብግነት ምልክቶች ሊሆኑ ይችላሉ።
ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?
- ሕመሙ ቀላልና አጭር ከሆነ፣ ቅባት የበዛበትና ከባድ ምግብ ያስወግዱ፤ ቀላል ምግብ በትንሽ በትንሹ ይመገቡ።
- ራስዎን አይመርምሩ፤ በተደጋጋሚ የሚመጣ የላይኛው ቀኝ ሆድ ሕመም የሐኪም ምርመራ ይፈልጋል።
- ክብደት መቀነስ ከፈለጉ ቀስ በቀስ ይቀንሱ። በጣም ፈጣን ክብደት መቀነስ የጠጠር አደጋን ይጨምራል።
- ሕመሙ ለሰዓታት ከቀጠለ ወይም ትኩሳት ከመጣ ቤት ውስጥ አይጠብቁ።
ምልክቶች
- በላይኛው ቀኝ ሆድ ድንገት የሚመጣ ከባድ ሕመም።
- ሕመሙ ወደ ጀርባ ወይም ቀኝ ትከሻ ሊሄድ ይችላል።
- ብዙ ጊዜ ከከባድ ወይም ቅባት የበዛበት ምግብ በኋላ ይመጣል።
- ማቅለሽለሽና ማስመለስ።
ብዙ ሰዎች ጠጠር እያለባቸው ምንም ምልክት አይሰማቸውም።
ሐኪም መቼ ማየት?
- የላይኛው ቀኝ ሆድ ሕመም በተደጋጋሚ ካለብዎ።
- ጠጠርን ለማየት በጣም ጠቃሚው ምርመራ አልትራሳውንድ (ultrasound) ነው።
- ጠጠሩ ተደጋጋሚ ሕመም ካመጣ፣ የሐሞት ከረጢቱን በቀዶ ጥገና ማስወገድ የተለመደው ሕክምና ነው። ከረጢቱ ከተወገደ በኋላም መኖር ይቻላል፤ ሐሞቱ ከጉበት በቀጥታ ወደ ትንሹ አንጀት ይፈሳል።
- ምንም ምልክት የማያመጣ ጠጠር ብዙ ጊዜ ሕክምና አያስፈልገውም፤ ይህን ከሐኪምዎ ጋር ይወስኑ።
መከላከያ
- ጤናማ ክብደት ይጠብቁ።
- በፋይበር የበለጸገ ምግብ (አትክልት፣ ፍራፍሬ፣ ጥራጥሬ) ይመገቡ።
- አዘውትረው ይንቀሳቀሱ።
- ክብደት ሲቀንሱ ቀስ በቀስ ይቀንሱ።
- የቤተሰብ ታሪክ፣ እርግዝና፣ ዕድሜ መግፋት እና ከመጠን ያለፈ ክብደት እድሉን ይጨምራሉ። ከእነዚህ አንዱ ካለብዎ ምልክቶቹን ይወቁ።
ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው
- ጠጠሬ ሕክምና ያስፈልገዋል ወይስ መከታተል በቂ ነው?
- ቀዶ ጥገና ካስፈለገ በትንንሽ ቀዳዳዎች ይሆናል? ማገገሙ ስንት ጊዜ ይወስዳል?
- ከረጢቱ ከተወገደ በኋላ አመጋገቤን መቀየር አለብኝ?
- የትኞቹ ምልክቶች ሲታዩ ወደ ድንገተኛ ክፍል መሄድ አለብኝ?
የሐሞት ጠጠር በመጠጥ ይወጣል?
አንዳንድ ሰው የሐሞት ጠጠርን በሎሚ ወይም በወይራ ዘይት ለማውጣት ይሞክራል። የተፈጠረ ጠጠር ግን በመጠጥ አይሰባበርም፤ ብዙ ዘይት መጠጣት እንዲያውም ቁርጠቱን ሊያስነሳ ይችላል። ጠጠሩ በአልትራሳውንድ ይታያል። ምልክት የሌለው ጠጠር ብዙ ጊዜ አይነካም፤ ተደጋጋሚ ሕመም ካመጣ ግን ከረጢቷን በቀዶ ጥገና ማውጣት ዋናው ሕክምና ነው። ከዚያ በኋላም ባይል ከጉበት በቀጥታ ወደ አንጀት ይፈሳል።
ጥያቄዎችና መልሶች · 5
የሀሞትጠጠርአለብኝአናሠርጀሪተሠሪአለሽብለውኛልየወጣልኛል
የሀሞት ጠጠር እንደ ኩላሊት ጠጠር በቀላሉ በሽንት አይወጣም። በዘይት ወይም በቤት ውስጥ ውህዶች ለማውጣት መሞከር የሀሞት ቧንቧን ዘግቶ ለከፋ ኢንፌክሽን ሊያጋልጥ ይችላል። ሀኪሞች የቀዶ ህክምና ካሉዎት አደጋ እንዳያመጣ ምክራቸውን መከተል ይሻላል።
ሎሚ ለማይስማማንስ?
ሎሚ የጨጓራ ማቃጠል ወይም ቃር የሚያመጣብዎት ከሆነ በፍጹም በባዶ ሆድ አይውሰዱት። የሀሞት ከረጢት ጤናን ለመጠበቅ ዋናው ነገር ቅባት ያላቸውን ምግቦች መቀነስ፣ በቂ ውሃ መጠጣትና አትክልቶችን ማዘውተር ነው።
I have removed my golblader can I still use kebe?
Yes, but keep the portions small. Without a gallbladder, eating a lot of fat at once can trigger diarrhea and stomach cramps because bile is no longer stored. Small amounts spread throughout the day are usually tolerated well.
በምን መልኩ እንመገበው በጁስ መልክ ወይንስ በሾርባ ግፌትና+የሀሞት ጠጠር አለብኝ ምላሽህን እጠብቃለሁ
ጁስም ሾርባም ተመሳሳይ ነው፤ ጥሬውን መብላት ግን ፋይበሩን ይይዝልዎታል። ሴለሪ የሀሞት ጠጠርን አያቀልጥም፣ ግፊትንም በራሱ አያወርድም። ጨው መቀነስ ለግፊትዎ ከሴለሪ የበለጠ ይሠራል።
How treat gallstone with out surgere
Stones that have already formed don't dissolve with food or drops. If they aren't causing pain, most are simply left alone, and cutting back on fried and fatty meals keeps the attacks away. Surgery is still the only reliable way to remove them.
ተያያዥ ርዕሶች
የጉበት በሽታ
አፔንዲሳይቲስ
የኩላሊት ጠጠር
ቃር (ሃርትበርን)በሐኪም (MD) የተጻፈ። ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን