የሚጥል በሽታና በድንገተኛ መንቀጥቀጥ ጊዜ የሚደረግ የመጀመሪያ እርዳታ

ምልክቶቹ እንደየሰው ይለያያሉ፦

• አፍጥጦ መቅረት፣ ለጥቂት ሰከንዶች አለመመለስ።
• ራስን መሳት።
• የሰውነት መገተር።
• ጠንካራ መንቀጥቀጥ (shaking)።
• ከመንቀጥቀጡ በኋላ ግራ መጋባት፣ ድካም ወይም መተኛት የተለመደ ነው።

• ለመጀመሪያ ጊዜ መንቀጥቀጥ ካጋጠመ፣ ወዲያውኑ ወደ ጤና ተቋም።
• ተደጋጋሚ መንቀጥቀጥ ካለ፣ ትክክለኛ ምርመራና ሕክምና ለማግኘት።
• መድኃኒት እየወሰዱ መንቀጥቀጡ ከቀጠለ ወይም ከጨመረ።
• መድኃኒቱ የጎንዮሽ ችግር ካመጣ። ሳያቋርጡ ሐኪም ያማክሩ።
• ነፍሰጡር ከሆኑ ወይም ለማርገዝ ካሰቡ፤ መድኃኒቱ ሊስተካከል ይችላል።

• የታዘዘውን መድኃኒት በየቀኑ በአግባቡ ይውሰዱ።
• መድኃኒቱን ያለ ሐኪም ፈቃድ በድንገት አያቋርጡ (stop abruptly)። ይህ በሽታውን በከፍተኛ ደረጃ ያባብሳል።
• በቂ እንቅልፍ ይተኙ፤ አልኮል ያስወግዱ፤ መድኃኒት አይዝለሉ። እነዚህ መንቀጥቀጥን ሊቀሰቅሱ ይችላሉ።
• ብቻዎን አይዋኙ፤ ከፍ ካለ ቦታና ከእሳት ይጠንቀቁ።
• ቤተሰብዎና ጓደኞችዎ የመጀመሪያ እርዳታውን እንዲያውቁ ያስተምሩ።
• የተሳሳተ አመለካከትን በመቀየርና ለታካሚዎች ድጋፍ በመስጠት ጤናማ ማኅበረሰብ መፍጠር የሁላችንም ኃላፊነት ነው።

• መንቀጥቀጤን የሚቀሰቅሱ ነገሮች ምንድናቸው?
• መድኃኒቱን ስንት ጊዜ መውሰድ አለብኝ? አንድ ቀን ከዘለልኩ ምን ላድርግ?
• መንዳት ወይም መዋኘት እችላለሁ?
• መንቀጥቀጡ ከአምስት ደቂቃ በላይ ሲቆይ ቤተሰቤ የሚሰጠው መድኃኒት አለ?

• WHO. Epilepsy fact sheet.
• CDC. Seizure First Aid.
• NHS. Epilepsy.