የቃጠሎ የመጀመሪያ እርዳታና መተው ያለባቸው አደገኛ የቤት ልማዶች

ቃጠሎ (burn) በእሳት፣ በሙቅ ፈሳሽ፣ በኤሌክትሪክ፣ በኬሚካል ወይም በሙቅ ነገር የሚደርስ የቆዳ ጉዳት ነው። ቀላል ቃጠሎ የቆዳውን የላይኛው ክፍል ብቻ ይነካል፤ ጥልቅ ቃጠሎ ግን ከቆዳ በታች ያሉትን ክፍሎችም ይጎዳል።

ቤት ውስጥ የሚደርስ ቃጠሎ በተለይ በሕፃናት ላይ የተለመደ ነው። ሙቅ ውሃ፣ ሙቅ ቡና፣ ወጥ፣ ክፍት እሳትና የኬሮሲን ምድጃ ዋና መንስኤዎች ናቸው።

በማህበረሰባችን ውስጥ ቃጠሎ ላይ ቅቤ፣ ዘይት ወይም የጥርስ ሳሙና የመቀባት ልማድ አለ። እነዚህ ግን ጉዳቱን ያባብሳሉ። ትክክለኛ የመጀመሪያ እርዳታ (first aid) ህመምንና የቆዳ ጉዳትን ይቀንሳል።

• መጀመሪያ የራስዎን ደህንነት ይጠብቁ፤ የቃጠሎውን ምንጭ ያቁሙ።
• ኤሌክትሪክ ከሆነ፣ ኃይሉን ሳያጠፉ ሰውየውን አይንኩ። ኬሚካል ከሆነ በቀጥታ አይንኩት።
• ልብስ በእሳት ከተያያዘ፣ ሰውየው እንዲቆም፣ መሬት ላይ እንዲተኛና እንዲንከባለል ያድርጉ። በውሃ ወይም በእሳት ማጥፊያ ብርድ ልብስ እሳቱን ያጥፉ።
• የተቃጠለውን ቦታ በቀዝቃዛ የቧንቧ ውሃ ሥር ለተወሰነ ጊዜ ያቀዝቅዙ።
• በረዶ ወይም እጅግ ቀዝቃዛ ውሃ በቀጥታ አይጠቀሙ፤ ተጨማሪ የቆዳ ጉዳት ያመጣል።
• በቃጠሎው አካባቢ ያለ ቀለበት፣ ሰዓት፣ ጫማ ወይም ጠባብ ልብስ ከማበጡ በፊት በጥንቃቄ ያስወግዱ። ቆዳ ላይ የተጣበቀ ልብስ ግን በኃይል አይንቀሉ።
• ቅቤ፣ ዘይት፣ የጥርስ ሳሙና፣ ቡና፣ ዱቄት፣ እንቁላል ወይም ዕፅ በፍጹም አይቀቡ። ሙቀትን ያስቀራሉ፣ ቁስሉን ያበክላሉ፣ ሕክምናንም ያስቸግራሉ።
• አረፋዎችን አይፍንዱ፤ በመርፌ አይብሱ።
• ከቀዘቀዘ በኋላ ቃጠሎውን በንጹሕ የማይጣበቅ ጨርቅ በቀላሉ ይሸፍኑ። ጥጥ በቀጥታ አያድርጉ።