IBS: dhukkubbii garaa, bokokuu fi amala sagaraa jijjiiramuu
IBS and bloating
Viidiyoo · Dr. Abdo Ahmed
Barreeffama: Hikimna · 2026-10-23
Maal jechuudha?
IBS (irritable bowel syndrome) rakkoo walqunnamtii mar’imaanii fi sammuu ti. Dhukkubbii garaa deddeebi’u, bokokuu, garaa kaasaa, gogiinsa garaa ykn lamaan wal jijjiiruun mul’achuu danda’a. Dhukkubbiin sagaraa baasuu waliin walqabachuu danda’a; yeroo tokko ni fooyya’a, yeroo biraa ni hammaata.
Mallattoon dhugaa dha; “yaada kee qofa” miti. IBS qaama keessatti madaa mul’atu ykn infeekshinii yeroo hunda turu jechuu miti. Amala nyaataa, dhiphina fi miira mar’imaanii waliin walqabachuu danda’a. Garuu mallattoo walfakkaatu dhibee biraas qaba; ameebaa, giyaardiyaa ykn taayifooyidii jechuun qoricha deddeebi’uun osoo hin taane madaallii sirrii argachuun barbaachisa.
Mallattoolee balaa
- Dhiiga baay’ee sagaraan baasuu, sagaraa gurraacha, gaggabuu ykn dhukkubbii garaa cimaa irratti gargaarsa hatattamaa barbaadaa.
- Ulfaatina sababa malee hir’achuu, ho’a qaamaa, mallattoo halkan hirriba keessaa isin dammaqsuu ykn dhiiga sagaraa irratti IBS qofa jechuun hin dhiisinaa; dafaa madaallii argadhaa.
Mana keessatti maal gochuu dandeenya?
- Yeroo idilee nyaadhaa; nyaata fi mallattoo galmeessuun wanta isin jeequ adda baasuuf gargaara.
- Sochii, hirriba gahaa fi dhiphina hir’isuuf tarkaanfii isiniif mijatu yaalaa.
- Faayibarii suuta jijjiiraa; hammi fi gosti isaa mallattoo keessan irratti hundaa’a.
- Nyaata hedduu of irraa hin dhorkinaa. Low-FODMAP yoo barbaachise ogeessa nyaataa waliin yeroo murtaa’eef yaalaa.
Yoom ogeessa fayyaa bira deemuu qabna?
Mallattoon yeroo dheeraa yoo ture ykn jireenya keessan yoo jeeqe ogeessa quunnamaa. Seenaa mallattoo fi qorannoo filatameen sababoonni biroo ilaalamu. Yaalli garaa kaasaa, gogiinsa, dhukkubbii fi haala dhuunfaa irratti hundaa’a; qorichi tokko nama hundaaf hin ta’u.
Gaaffilee ogeessa fayyaaf
- Mallattoon koo IBS waliin walsimaa; qorannoon biraa barbaachisaa?
- Nyaata keessaa maal jijjiira; hanqina nyaataa akkamitti ittisa?
Gaaffilee fi deebii
Gaaffii jalqabaa gaafadhaa.
Kun barnootaaf qofa; gorsa yaalaa dhuunfaa hin bakka bu’u. Balaa hatattamaa irratti tajaajila naannoo keessanii waamaa; Ameerikaatti 911.
Barreeffamoota hunda · Waa’ee keenya · Nu quunnamaa