Cooma tiruu: nyaata, sochii, alkoolii fi buna
Fatty liver: lifestyle changes, alcohol, medicines and coffee
Viidiyoo · Dr. Abdo Ahmed
Barreeffama: Hikimna · 2026-10-23
Maal jechuudha?
Coomni tiruu sababoota adda addaa qaba; alkoolii, ulfaatina qaamaa, sukkaara, cooma dhiigaa fi qorichoota tokko tokko waliin walqabachuu danda’a. Sababaa isaa adda baasuun tarkaanfii jalqabaa dha. Nyaataa fi sochii fooyyessuun, ulfaatinni yoo olka’e suuta hir’isuun cooma tiruu hir’isuuf gargaara.
Ulfaatina saffisaan hir’isuu ykn nyaata garmalee of irraa dhorkuun miidhaa qabaachuu danda’a. Sochiin ulfaatinni baay’ee osoo hin hir’atinillee fayyada. Bunaan namoota tokko tokko keessatti fayyaa tiruu gaarii waliin walqabachuu isaa qorannoowwan mul’isu; garuu qoricha fayyisu miti. Buna dhuguun dirqama miti; dhukkubbii garaachaa, onnee dha’annaa ykn hirriba jeequu yoo fide hir’isaa.
Mallattoolee balaa
- Dhiiga haqqisuu, sagaraa gurraacha, burjaaja’uu ykn hirriba garmalee irratti gargaarsa hatattamaa barbaadaa.
- Ija keelloo fi garaa ykn miila haaraa iita’uu irratti dafaa madaallii argadhaa.
Mana keessatti maal gochuu dandeenya?
- Alkoolii irraa fagaadhaa. Dhugaatii sukkaara qabu, nyaata garmalee qophaa’e fi nyaata baay’ee yeroo tokko hir’isaa.
- Kuduraa, muduraa, midhaan guutuu fi pirootiinii madaalawaa filadhaa; sochii yeroo yeroon godhaa.
- Qoricha fi dabalata fudhattan ogeessa waliin ilaalaa; ofumaan hin dhaabinaa.
- Buna yoo dhugdan sukkaara baay’ee itti hin dabalinaa; dabalata “tiruu qulqulleessa” jedhu irraa of eegaa.
Yoom ogeessa fayyaa bira deemuu qabna?
Coomni tiruu yoo argame sukkaara, dhiibbaa dhiigaa, cooma dhiigaa fi madaa tiruu ilaalchisee madaallii argadhaa. Karoora nyaataa fi ulfaatinaa kan haaluma keessaniif ta’u irratti walii galaa. Qoricha barbaachisaa ta’uu fi yeroo hordoffii ogeessi murteessa.
Gaaffilee ogeessa fayyaaf
- Ulfaatina akkamitti nagaan hir’isa?
- Qorichoota koo keessaa tiruu irratti dhiibbaa qaban jiruu?
Gaaffilee fi deebii
Gaaffii jalqabaa gaafadhaa.
Mata dureewwan walqabatan
Ultrasound irratti coomni tiruu xiqqaan yoo argame Kun barnootaaf qofa; gorsa yaalaa dhuunfaa hin bakka bu’u. Balaa hatattamaa irratti tajaajila naannoo keessanii waamaa; Ameerikaatti 911.
Barreeffamoota hunda · Waa’ee keenya · Nu quunnamaa